Ở nhiều bản làng vùng cao, chiếc xe máy không chỉ là phương tiện đi lại mà còn gắn bó mật thiết với đời sống thường ngày của người dân. Từ những chuyến lên nương, xuống chợ, đưa con đi học đến việc di chuyển giữa các xã, xe máy gần như trở thành phương tiện không thể thiếu. Tuy nhiên, cùng với sự thuận tiện đó, tình trạng vi phạm các quy định về trật tự, an toàn giao thông (TTATGT) vẫn còn diễn ra tại một số địa bàn, nhất là những nơi xa trung tâm.

Qua công tác nắm tình hình địa bàn và tuyên truyền pháp luật tại các xã miền núi, biên giới, lực lượng Cảnh sát giao thông ghi nhận một số hành vi vi phạm vẫn xuất hiện khá phổ biến. Trong đó có việc không đội mũ bảo hiểm, điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe, chở quá số người quy định hoặc giao xe cho con em chưa đủ điều kiện điều khiển.

Một nguyên nhân đáng chú ý là tâm lý chủ quan của một bộ phận người dân. Nhiều người cho rằng đường bản vắng, quãng đường di chuyển ngắn nên không cần thực hiện đầy đủ các quy định về an toàn giao thông. Vì vậy, việc không chú ý tốc độ, thiếu quan sát khi qua đường, vào cua hoặc xuống dốc vẫn xảy ra. Những hành vi tưởng chừng nhỏ trong điều kiện giao thông bình thường lại có thể tiềm ẩn nguy cơ lớn khi xảy ra tình huống bất ngờ.

Đặc biệt, tại một số địa bàn, việc sử dụng rượu, bia trong sinh hoạt vẫn đặt ra nguy cơ có người điều khiển phương tiện sau khi đã uống. Trong khi đó, giao thông miền núi vốn có nhiều đoạn đường quanh co, dốc cao, mặt đường hẹp, khuất tầm nhìn, thậm chí trơn trượt vào những thời điểm thời tiết bất lợi. Chỉ một phút thiếu tỉnh táo hoặc chủ quan cũng có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

Từ thực tế đó, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với Công an các xã tăng cường đưa công tác tuyên truyền pháp luật về TTATGT đến tận các thôn, bản vùng cao. Cách làm được chú trọng theo hướng gần dân, sát thực tế, tập trung vào chính những lỗi mà người dân thường gặp trong quá trình tham gia giao thông.

Thay vì chỉ phổ biến các quy định một cách chung chung, cán bộ Công an trực tiếp gặp gỡ, trao đổi với người dân về những tình huống xảy ra hằng ngày. Các nội dung như đội mũ bảo hiểm, chấp hành tốc độ, đi đúng phần đường, làn đường, không điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi hoặc chưa có giấy phép lái xe, không chở quá số người quy định... được giải thích cụ thể, dễ hiểu.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng Cảnh sát giao thông đã phối hợp tổ chức hàng chục buổi tuyên truyền pháp luật về TTATGT tại các xã vùng cao có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, thu hút 4.658 đồng bào các dân tộc tham gia.

Trong các buổi tuyên truyền, những tình huống cụ thể, gần gũi với thực tế tại địa phương được đưa ra để người dân dễ hình dung và ghi nhớ. Lực lượng Công an đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc đã uống rượu, bia thì không điều khiển phương tiện; không giao xe cho người chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe theo quy định; không chở quá số người cho phép. Những quy định quen thuộc được truyền tải thông qua các câu chuyện và tình huống đời thường, giúp người dân không chỉ hiểu quy định mà từng bước hình thành ý thức, thói quen chấp hành khi tham gia giao thông.

Với đặc thù giao thông miền núi, lực lượng Cảnh sát giao thông cũng hướng dẫn người dân kỹ năng giảm tốc độ, quan sát và xử lý tình huống khi di chuyển qua các đoạn đường dốc, cua hẹp, trơn trượt hoặc khuất tầm nhìn. Những vị trí tiềm ẩn nguy cơ tai nạn trên địa bàn được phân tích cụ thể, qua đó giúp người dân nhận thức rõ rằng chỉ một chút chủ quan khi xuống dốc, vào cua hay đi qua đoạn đường bị che khuất tầm nhìn cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Điểm đáng chú ý trong công tác tuyên truyền là sự tương tác trực tiếp giữa cán bộ Công an và người dân. Cán bộ tuyên truyền không chỉ phổ biến quy định mà còn tìm hiểu người dân thường đi trên những tuyến đường nào, sử dụng phương tiện ra sao, hay gặp những tình huống gì và nhận thấy các lỗi vi phạm nào xuất hiện nhiều tại địa bàn. Từ những câu chuyện thực tế đó, từng quy định được giải thích và hướng dẫn cụ thể hơn, phù hợp với điều kiện sinh hoạt của người dân vùng cao.

Cùng với việc tuyên truyền trực tiếp, lực lượng Cảnh sát giao thông và Công an các xã cũng vận động các gia đình nâng cao trách nhiệm trong quản lý phương tiện, đặc biệt là xe máy. Việc tuyệt đối không giao xe cho người chưa đủ tuổi, chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện theo quy định được xác định là một nội dung quan trọng. Bởi nếu việc quản lý ngay từ mỗi gia đình chưa được thực hiện nghiêm túc, việc phát hiện và xử lý từng trường hợp vi phạm mới chỉ giải quyết được phần ngọn của vấn đề.

Thực tế cho thấy, thay đổi những thói quen giao thông đã tồn tại lâu năm không thể thực hiện chỉ bằng một vài buổi tuyên truyền. Việc phổ biến pháp luật cần được duy trì thường xuyên, gắn với công tác kiểm tra, nhắc nhở và xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. Quan trọng hơn cả là giúp mỗi người dân nhận thức rõ rằng đường bản vắng hay quãng đường ngắn không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua các quy định bảo đảm an toàn.

Việc Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Thanh Hóa tăng cường phối hợp với Công an các xã đưa pháp luật về TTATGT đến tận các thôn, bản vùng cao không chỉ giúp người dân hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình khi tham gia giao thông mà còn tạo điều kiện để lực lượng Công an nắm chắc tình hình cơ sở, kịp thời giải đáp những vấn đề người dân còn băn khoăn.

Từ những buổi tuyên truyền gần gũi, sát thực tế, từng hành vi vi phạm được nhận diện và nhắc nhở ngay từ cơ sở. Đây cũng là cơ sở để từng bước thay đổi những thói quen giao thông thiếu an toàn, góp phần phòng ngừa tai nạn, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của người dân, hướng tới xây dựng văn hóa giao thông an toàn, trách nhiệm ngay từ mỗi thôn, bản vùng cao.